Czym jest zapalenie brzegów powiek?
Data publikacji: 2026-04-09
Zapalenie brzegów powiek wywołuje kilka charakterystycznych objawów: zaczerwienienie oczu, obrzęk, posklejane rzęsy. Nieprzyjemny stan może mieć kilka powodów i w żadnym razie nie wolno go bagatelizować. Jest to infekcja, której skutki można łagodzić domowymi sposobami. W tym artykule sprawdzisz co może wywołać zapalenie brzegów powiek i w jaki sposób należy je leczyć.
Zapalenie brzegów powiek - kompendium wiedzy
- Zapalenie brzegów powiek - nie lekceważ zaburzeń
- Rodzaje i przyczyny zapalenia brzegów powiek
- Objawy zapalenia brzegów powiek
- Najczęstsze objawy zapalenia brzegów powiek
- Diagnostyka i leczenie zapalenia brzegów powiek
- Zapalenie brzegów powiek - leki bez recepty
- Powikłania z powodu zapalenia brzegów powiek
- Jak zapobiegać zapaleniu brzegów powiek?
Zapalenie brzegów powiek - nie lekceważ zaburzeń
Zapalenie brzegów powiek, czyli blepharitis marginalis, to stan, który specjaliści dzielą na dwa rodzaje: zapalenie przednie i tylne. Choroba może mieć przebieg ostry lub przewlekły i najczęściej występuje obustronnie. Według ogólnoświatowych szacunków - od 10 do 14% ludzi w którymś momencie życia doświadcza tego schorzenia.
Rodzaje i przyczyny zapalenia brzegów powiek
Zapalenie brzegów powiek dzieli się na dwa główne typy:
Przednie zapalenie brzegów powiek
O przednim zapaleniu brzegów powiek mówi się w sytuacji, gdy występuje ono na zewnętrznej krawędzi powieki. Obejmuje skórę u podstawy rzęs. Najczęściej spowodowane jest przez:
- infekcję bakteryjną – z reguły winę ponoszą bakterie gronkowca;
- nużeniec – pasożyt żyjący w mieszkach rzęs;
- łojotokowe zapalenie skóry - z reguły współistnieje z łupieżem skóry głowy i brwi;
- łupież rzęs i nadmierne złuszczanie naskórka;
- alergia oczu - często spowodowana kosmetykami do makijażu;
- palenie papierosów;
- przebywanie w warunkach suchego powietrza (szczególnie w sezonie grzewczym);
- narażenie na ostre, drażniące światło;
- podrażnienia chemiczne lub mechaniczne (te ostatnie mogą być wywołane nieodpowiednim obchodzeniem się z soczewkami kontaktowymi).
Tylne zapalenie brzegów powiek
Tylne zapalenie brzegów powiek występuje na wewnętrznej krawędzi powieki, w miejscu, w którym dotyka ona gałki ocznej. Najczęstszą przyczyną tego rodzaju problemu jest:
- dysfunkcja gruczołów Meiboma – polega na niedostatecznym wydzielaniu lipidowej warstwy łez;
- zaburzenia składu filmu łzowego - prowadzące do nadmiernego parowania łez;
- trądzik różowaty;
- przewlekłe zapalenie gruczołów powiekowych;
- zaczopowanie ujść gruczołów przez gęstą wydzielinę;
- zaburzenia hormonalne wpływające na wydzielanie lipidów;
- przewlekła postać zespołu suchego oka.
Choć nie bezpośrednio, to niektóre choroby mogą powodować większą skłonność do rozwoju zapalenia brzegów powiek. Należą do nich:
- choroba Gravesa-Basedowa
- zaburzenia czynności tarczycy (np. orbitopatia tarczycowa)
Objawy zapalenia brzegów powiek
Objawy zapalenia brzegów powiek to szeroki zakres dolegliwości, które początkowo mogą sugerować inne problemy. Wiele z nich przypomina symptomy pospolitego przesuszenia oczu. Wiele też zależy od bezpośredniej przyczyny wystąpienia stanu zapalnego.
Jeśli powodem jest zakażenie gronkowcem - u podstawy rzęs tworzą się twarde, kruche łuski. Zauważalne są też ubytki w rzęsach, ich nieprawidłowy wzrost, a także siwienie.
W przebiegu łojotokowego zapalenia brzegów powiek obserwuje się tłusty, połyskujący, przekrwiony brzeg powiek. Towarzyszy temu światłowstręt i uczucie obecności piasku pod powiekami. Widoczne są również posklejane rzęsy oraz charakterystyczne łuski na powiekach i w okolicy rzęs.
Zapalenie brzegów powiek związane z dysfunkcją gruczołów Meiboma objawia się gęstą wydzieliną. W rezultacie prowadzi to do zablokowania ujść gruczołów i pojawienia się małych żółtych grudek. Często towarzyszy temu poszerzenie naczyń krwionośnych znajdujących się na tylnym brzegu powieki oraz przekrwienie. Film łzowy przybiera postać tłustej wydzieliny.
Najczęstsze objawy zapalenia brzegów powiek
Poza powyższymi objawami, które umożliwiają rozpoznanie przyczyny, zapaleniu brzegów powiek towarzyszą również inne symptomy, takie jak:
- wrażenie ciała obcego pod powiekami
- obrzęk i zaczerwienienie powiek
- większa częstotliwość mrugania
- zmęczenie oczu, szczególnie podczas czytania lub pracy przy komputerze
- ból oczodołu
- pieczenie, swędzenie i zaczerwienienie oczu
- sklejanie i wypadanie rzęs
- łuszczenie się skóry wokół oczu
- zamglone widzenie
Diagnostyka i leczenie zapalenia brzegów powiek
Gdy zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, natychmiast udaj się do okulisty. Przeprowadzi on kompleksowe badanie oraz wykona kilka procedur, dzięki którym wystawi odpowiednią diagnozę. Specjalista może również pobrać wymaz z oka.
Diagnostyka zapalenia brzegów powiek musi koncentrować się na ustaleniu przyczyn schorzenia. Dzięki temu możliwe jest złagodzenie dokuczliwych objawów i zapobieganie nawrotom.
Osoba zgłaszająca się do specjalisty z niepokojącymi symptomami jest poddawana dokładnemu wywiadowi. Dla lekarza jest istotne jak długo trwają nieprawidłowości i z jakimi innymi chorobami zmaga się pacjent. Wykonuje się również:
- badanie brzegów powiek w lampie szczelinowej – umożliwia ocenę intensywności zaczerwienienia i obrzęku powiek. Dzięki temu można rozpoznać łuszczenie się skóry, wydzielinę ropną, stan drożności gruczołów przyrzęsowych czy obecność nużeńca;
- posiew z brzegów powiek i worka spojówkowego - pozwala ustalić czy za schorzenie odpowiedzialne są bakterie;
- test Schirmera sprawdzający wydzielania łez – ocena w kontekście zespołu suchego oka;
- badanie rzęs pod mikroskopem;
- jeśli zachodzi podejrzenie, że zmiany wywołują inne przyczyny - wskazana może być biopsja cienkoigłowa brzegów powiek.
W leczeniu zapalenia brzegów powiek wykorzystuje się najczęściej antybiotyki w postaci maści - do aplikacji na brzeg powieki górnej i dolnej. Jeśli zdiagnozowano tylne zapalenie - maść lub krople stosuje się także do worka spojówkowego, czyli pod dolną powiekę.
Okulista może zalecić też jednocześnie przeciwzapalne krople lub maści (sterydy), które hamują obrzęk powiek i łagodzą zaczerwienienie. W określonych przypadkach zastosowanie znajdują leki immunomodulujące (zazwyczaj jest to cyklosporyna w kroplach) przeciwdziałające reakcji immunologicznej.
Zapalenie brzegów powiek - leki bez recepty
Leczenie zapalenia brzegów powiek w większości przypadków opiera się na długotrwałej, systematycznej higienie powiek i leczeniu objawowym. Choroba często ma charakter przewlekły, dlatego leczenie bywa etapowe.
Podstawą są domowe sposoby na zapalenie brzegów powiek. Należą do nich:
- ciepłe okłady na powieki (5–10 minut), aby rozrzedzić wydzielinę
- delikatny masaż powiek, który pomaga udrożnić gruczoły Meiboma
- oczyszczanie brzegów powiek specjalnymi preparatami (chusteczki okulistyczne, pianki lub żele do higieny powiek, specjalne płyny micelarne)
- usuwanie łusek i wydzieliny z okolicy rzęs
- sztuczne łzy - poprawiają jakość filmu łzowego i przyspieszają regenerację.
Powikłania z powodu zapalenia brzegów powiek
Brak leczenia zapalenia brzegów powiek może wywołać szersze problemy z narządem wzroku. Osłabiona naturalna odporność oka oznacza skłonność do innych infekcji, takich jak:
- owrzodzenia rogówki
- chroniczny stan zapalny wywołujący dyskomfort i ból
- gradówka
- jęczmień
- zespół suchego oka lub nadmierne łzawienie
Jak zapobiegać zapaleniu brzegów powiek?
W większości przypadków zapalenia brzegów powiek można uniknąć. Higiena jest tu pojęciem fundamentalnym i odnosi się zarówno do czystości rąk, jak i twarzy. Osoby korzystające z soczewek kontaktowych powinny bezwzględnie pamiętać o podstawowych zasadach pielęgnacji. Płyn do soczewek to niezbędny preparat, który ma działanie antyseptyczne.
Skóra twarzy i szczególnie powiek powinna być codziennie oczyszczana przy użyciu łagodnych środków myjących. Należy pamiętać o demakijażu przed pójściem spać.
Sprawdź więcej jak dbać o skórę wokół oczu.
Bibliografia:
Z. Mousavi, M. Bagheri, F. Najafi, M. Yavari, O. Bahiraee, M. Moradinazar, Shedding light on pharmacoepidemiology of eye diseases: a cohort study in Western Iran [w:] Scientific Reports 2025 Jul 9;15:24733
M. Rhee, E. Yeu, M. Barnett, C. Rapuano, D. Dhaliwal, K. Nichols, P. Karpecki, F. Mah, A. Chan, J. Mun, I. B. Gaddie, Demodex Blepharitis: A Comprehensive Review of the Disease, Current Management, and Emerging Therapies [w:] Eye & Contact Lens 2023 Aug 1;49(8)
M. Eberhardt, M. Zeppieri, G. Rammohan, Blepharitis [w:] StatPearls Publishing; 2026 Jan.
2025 Feb 3
S. Pflugfelder, P. Karpecki, V. Perez, Treatment of blepharitis: recent clinical trials [w:] The Ocular Surface 2014 Oct;12(4)
Absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Optometria oraz wielu kursów branżowych. Specjalizuje się w badaniu refrakcji wzroku oraz kontaktologii, czyli dobieraniu soczewek kontaktowych miękkich. Od ponad 10 lat pracuje w branży związanej z korekcją wzroku jako optometrysta pracujący w gabinecie. Pomaga pacjentom przeprowadzając badania wad refrakcji, dobierając okulary oraz soczewki kontaktowe.
