Czym są sztuczne łzy i dlaczego warto je mieć?
Data publikacji: 2026-01-16
Sztuczne łzy to medyczne preparaty, zwykle w postaci kropli lub żeli. Ich zadaniem jest wsparcie dla naturalnego nawilżenia oczu. Gdy fizjologiczna produkcja łez jest niewystarczająca lub ich skład jest zaburzony - sztuczne łzy są niezwykle pomocne.
Sztuczne łzy - krople przynoszące ulgę
Sztuczne łzy to preparaty, które zostały stworzone w celu poprawienia jakości filmu łzowego. Ich zastosowanie jest bardzo szerokie. To najprostszy sposób na złagodzenie objawów zespołu suchego oka - dolegliwości, z którą zmaga się coraz więcej ludzi.
Film łzowy jest cienką warstwą pokrywającą powierzchnię oka — chroni je, nawilża i umożliwia prawidłowe widzenie. Z różnych przyczyn - często bardzo prozaicznych - wilgoć z oka szybko odparowuje, powodując dyskomfort.
Funkcją sztucznych łez jest:
1. Nawilżenie gałek ocznych
Zwiększenie warstwy ochronnej oka redukuje uczucie suchości, pieczenia oczu czy dyskomfortu porównywanego do piasku pod powiekami
2. Ochrona powierzchni oka
Sztuczne łzy pomagają utrzymać integralność nabłonka rogówki i spojówki. Są to czynniki konieczne dla zdrowia oka i naturalnej ochrony przed drobnoustrojami.
3. Utrzymanie prawidłowej warstwy lipidowej i wodnej
Niektóre preparaty spośród sztucznych łez zawierają lipidy, które mają znaczenie dla stabilności nawilżenia oka.
4. Regulacja stanu zapalnego
Niektóre składniki zawarte w sztucznych łzach (np. antyoksydanty) mogą neutralizować stres oksydacyjny i wspierać regenerację komórek.
Sztuczne łzy - wskazania
Sztuczne łzy są stosowane w wielu sytuacjach, m.in.
- u seniorów (z powodu pogorszenia pracy gruczołów Meiboma wskutek starzenia się organizmu,
- po zabiegach okulistycznych - w celu poprawy zdolności regeneracji;
- u kobiet w okresie menopauzy,
- w przebiegu choroby Sjorgena,
- u osób z chorobami ogólnoustrojowymi (m.i. cukrzycą, reumatoidalnym zapaleniem stawów), które wpływają na zaburzenia funkcji oczu,
- u pacjentów z niedomykaniem oka.
Istnieje taki mechanizm, który sprawia, że podczas patrzenia na ekran, rzadziej mrugamy i wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy. Nie ma znaczenia, czy jest to telewizor, smartfon, tablet czy komputer. Dlatego sztuczne łzy przydadzą się każdemu, kto korzysta z urządzeń ekranowych. Nawilżanie oczu za pomocą sztucznych łez ogranicza ryzyko zaburzeń widzenia, spadkowi ostrości wzroku i światłowstrętu.
Skład sztucznych łez
Skład sztucznych łez różni się w poszczególnych produktach, w zależności od tego dla kogo są one przeznaczone.
- Woda to podstawowy składnik nawilżenia.
- Substancje nawilżające (polimery) - to związki zwiększające lepkość preparatów. Dzięki nim sztuczne łzy mogą działać na zasadzie porównywalnej (w pewnym uproszczeniu oczywiście) do balsamu. Dzięki nim wilgoć dłużej utrzymuje się na powierzchni oka, a jego odparowywanie jest spowolnione. Doskonale sprawdzającą się substancją jest hialuronian sodu, który długotrwale nawilża i przylega do powierzchni oka. Inne często pojawiające się na etykiecie składniki sztucznych łez, to karbomer, hydroksypropyloceluloza, dekstran.
- Elektrolity - wzmacniają film łzowy.
- Lipidy - przeciwdziałają nadmiernemu parowaniu.
- Sztuczne łzy - bez konserwantów dla wrażliwych oczu
W skład sztucznych łez mogą wchodzić także konserwanty. Choć to hasło wywołuje czasem niepokój, to warto podkreślić, że nie należy się ich obawiać. Są to składniki dobrze przebadane w laboratoriach farmaceutycznych, a ich celem jest utrzymanie właściwości sztucznych łez i ochrona przed infekcjami. Większość użytkowników świetnie toleruje.
Sztuczne łzy bez konserwantów są natomiast wskazane dla osób o wrażliwych oczach, ze skłonnością do alergii. Jeśli należysz do tej grupy - znajdziesz je bez trudu w aptekach i w naszym sklepie optycznym. Dowiedz się więcej czym się charakteryzują krople bez konserwantów.
Sztuczne łzy a soczewki kontaktowe
Jeśli nosisz na co dzień soczewki kontaktowe, to prawdopodobnie słyszałaś_eś o zaleceniu stosowania sztucznych łez. Te preparaty mają bardzo uniwersalne zastosowanie, a szczególnie przydatne są podczas pracy przy komputerze, w pomieszczeniach klimatyzowanych/ ogrzewanych.
Soczewka kontaktowa przylega bezpośrednio do rogówki, co może powodować podrażnienie. Dlatego sztuczne łzy są rekomendowane dla użytkowników soczewek kontaktowych jako codzienne wsparcie wygody i bezpieczeństwa.
Warto mieć sztuczne łzy pod ręką również wtedy, gdy jesteś osobą aktywną fizycznie. Ekspozycja na wiatr i słońce mogą przyczyniać się do wysuszania oczu. W razie dostania się do oka zanieczyszczenia - pyłku lub innych drobin - możesz wspomóc oczyszczenie oka i wypłukanie nieporządanych cząsteczek.
Jak stosować sztuczne łzy?
Jeśli sztuczne łzy są wskazaniem od Twojego od okulisty lub optometrysty - zawsze stosuj się do jego zaleceń. Jeśli wybierasz je jako produkt bez recepty - używaj ich tak, jak opisano w ulotce produktu.
Najczęściej producenci rekomendują 1-2 krople do każdego oka, dwa lub trzy razy na dobę. Sprawdź w naszym poradniku jak zakraplać oczy.
Bibliografia:
Y. Zhang, S. Ding, X. Wang, J. Li, H. Yu, W. Lin, Ocular bio-lubricating materials: from lubrication mechanism to dry eye syndrome treatment [w:] Regenerative Biomaterials 2025, Volume 12
D. Semp, D. Beeson, A. Sheppard, D. Dutta, J. Wolffsohn, Artificial Tears: A Systematic Review [w:] Clinical Optometry 2023 Jan 10:15:9
M. Labetoulle, J. Benitez-del-Castillo, S. Barabino, R. Vanrell, P Daull, J.S. Garrigue, M. Rolando, Artificial Tears: Biological Role of Their Ingredients in the Management of Dry Eye Disease [w:] International Journal of Molecular Sciences 2022 volume 23, Issue 5
Absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Optometria oraz wielu kursów branżowych. Specjalizuje się w badaniu refrakcji wzroku oraz kontaktologii, czyli dobieraniu soczewek kontaktowych miękkich. Od ponad 10 lat pracuje w branży związanej z korekcją wzroku jako optometrysta pracujący w gabinecie. Pomaga pacjentom przeprowadzając badania wad refrakcji, dobierając okulary oraz soczewki kontaktowe.
