Zespół suchego oka. Czym jest i jak go leczyć?
Data publikacji: 2026-01-12
Aktualizacja: 2026-01-16
Zespół suchego oka jest dolegliwością, która dotyka coraz więcej osób. Objawy potrafią być bardzo dokuczliwe i znacznie obniżać komfort widzenia. Wrażenie piasku pod powiekami, uczucie pieczenia i swędzenia świadczą o zaburzeniach warstwy ochronnej gałek ocznych. Przyczyny zespołu suchego oka mogą mieć związek z chorobami ogólnoustrojowymi, ale najczęściej problem stanowi suche powietrze w pomieszczeniach, nieodpowiednio dobrane soczewki kontaktowe i wielogodzinne skupianie wzroku na ekranie. Jak temu zaradzić? Odpowiedzi i szersze wyjaśnienie tego zjawiska znajdziesz w tym artykule.
Zespół suchego oka - kompendium wiedzy:
Zespół suchego oka dotyka ludzi w każdym wieku
Zespół suchego oka to bardzo częsty problem, również w Polsce. Uporczywe objawy w znaczący sposób obniżają jakość życia. To schorzenie wieloczynnikowe, o skomplikowanej etiologii, a postawienie diagnozy wymaga kilku testów diagnostycznych.
Problem ten dotyka często osób starszych, ale zmiany stylu życia i pracy w ostatnich dekadach spowodowały, że suchość oczu pojawia się w różnych przedziałach wiekowych. Powszechność komputeryzacji w wielu dziedzinach życia, a co za tym idzie - praca i nauka wielu osób przed ekranem, mają na to istotny wpływ. Więc zarówno osoby bardzo młode, jak i dojrzałe, mogą doświadczyć zespołu suchego oka. Czy wiesz, że dolegliwość ta występuje u większości kobiet w okresie menopauzy?
Przyczyną zespołu suchego oka jest zaburzenie ilości i/lub jakości filmu łzowego. Jest on warstwą chroniącą powierzchnię oczu. Zbyt mała ilość substancji lub jej zmieniony skład, może prowadzić do utraty stabilności nawilżenia oka. Osłabienie tej warstwy oznacza łatwiejszy dostęp dla drobnoustrojów, a więc większe ryzyko infekcji oka. Film łzowy jest ważną częścią całego układu optycznego, dlatego w zespole suchego oka obserwuje się często światłowstręt i spadek ostrości widzenia.
Złożoność problemu w zespole suchego oka
Zaburzenie filmu łzowego to bezpośrednia przyczyna dyskomfortu, ale lekarze rozróżniają dwie formy problemu:
Suchość oczu jako skutek nadmiernego parowania łez. Bywa to związane z zapaleniem brzegów powiek, a także z zaburzeniem odruchu mrugania i problemami w obrębie szpary powiekowej. Należy tu wymienić zaburzenia ustawiania brzegów powiek oraz zmiany zachodzące w procesie starzenia się organizmu.
Suche oko spowodowane niedoborem łez lub ich obniżoną produkcją. Dzieje się tak w przypadku zaburzeń pracy gruczołów produkujących film łzowy. To także charakterystyczny symptom w zespole Sjogrena. Czasem przyczyna tkwi w niedrożności kanalików, którymi transportowane i wyprowadzane są łzy.
Objawy zespołu suchego oka
Zespół suchego oka to dolegliwość, która mocno daje się we znaki. Wśród najpowszechniejszych symptomów można wymienić nieustępujące zaczerwienienie, silne podrażnienie i uczucie pieczenia oczu. Komfort widzenia ulega pogorszeniu, pojawia się zamglenie obrazu i zmęczenie oczu.
Zespół suchego oka objawia się także wydzieliną surowiczą w worku spojówkowym, umiarkowanym zaczerwienieniem oczu oraz uczuciem piasku pod powiekami. Pocieranie oczu, które często jest odruchowe, tylko pogarsza problem.
W niektórych przypadkach zespół suchego oka przyczynia się do punktowego ubytku nabłonka w dolnej części rogówki. Takie zmiany mają charakter obuoczny i przewlekły.
Szczególnie objawy suchego oka są odczuwalne zimą, co ma bezpośredni związek z sezonem grzewczym. Przesuszone powietrze sprawia, że wilgoć szybko odparowuje z powierzchni oczu - i nie tylko. Podrażnienie górnych dróg oddechowych współwystępuje z suchością oczu.
Przyczyny zespołu suchego oka i czynniki zwiększające ryzyko
Istnieje kilka ważnych czynników, które mogą mieć związek ze zjawiskiem suchego oka. Są to m.in. soczewki kontaktowe, ale wynika to z nieprawidłowego dopasowania produktu dla danego użytkownika.
Inne przyczyny to:
- alergie oczu
- dysfunkcja gruczołów Meiboma
- obniżone czucie rogówki
- skrzydlik
- choroby tkanki łącznej
- choroba Hashimoto
- zaburzenia hormonalne
- cukrzyca
- trądzik różowaty
- źle zbilansowana dieta (zbyt małe spożycie kwasów tłuszczowych)
- niedobór witaminy A
- zakażenie wirusowe
- owrzodzenia rogówki
- stosowanie niektórych leków (np. przeciwhistaminowych, antydepresyjnych, moczopędnych i przeciwlękowych)
- uszkodzenia nerwu trójdzielnego
- długotrwałe korzystanie z komputera i telefonu
- niekorzystne warunki otoczenia np. zanieczyszczenia, klimatyzowane lub nadmiernie ogrzewane pomieszczenia oraz niska wilgotność
Zespół suchego oka pojawia się także u osób po niektórych zabiegach okulistycznych, np, laserowym leczeniu wad refrakcji i usunięciu zaćmy. W prawidłowym przebiegu rekonwalescencji po zabiegu objawy powinny stopniowo ustępować.
W kontekście korzystania z komputerów i innych urządzeń ekranowych, warto wspomnieć o zasadach higieny pracy. Pamiętaj, że koncentracja uwagi na monitorze (bez względu na rodzaj urządzenia, z którego korzystasz) powoduje, że mrugamy rzadziej. Film łzowy jest wówczas słabiej rozprowadzany, a oko słabiej chronione. Dlatego tak często odczuwamy dyskomfort właśnie podczas pracy biurowej.
Diagnozowanie zespołu suchego oka
Jeśli dostrzegasz u siebie objawy wskazujące na zespół suchego oka, to koniecznie udaj się do specjalisty, który postawi właściwą diagnozę. Okulista ma do dyspozycji szereg badań diagnostycznych, dzięki którym można ocenić kondycję narządu wzroku. Według opinii badaczy, do rozpoznania zespołu suchego oka nie wystarczy jeden test. Niezbędne jest przeprowadzenie kilku badań, a zestawienie wyników pozwoli dokonać rzetelną ocenę. Ważne dla lekarza są informacje o Twoim trybie życia, rodzaju wykonywanej pracy i innych problemach zdrowotnych.
Badania przeprowadzane w kierunku zespołu suchego oka to:
- Czas przerwania filmu łzowego
Do przeprowadzenia tego badania wykorzystuje się lampę szczelinową. Konieczne jest też zakroplenie oka pacjenta przy pomocy np. barwnika fluoresceinowego. W ten sposób możliwa jest ocena szybkości wysychania oczu.
- Test na zespół suchego oka
Bardzo popularną metodą diagnostyczną jest test Schirmera. Ta metoda przede wszystkim pozwala ocenić warstwę wodną filmu łzowego.
- Badanie fałdów spojówki
Fałdy nie występują u zdrowych osób, dlatego ich obecność w jednoznaczny sposób wskazuje na rozwinięcie się u pacjenta zespołu suchego oka.
- Występowanie punktowych ubytków nabłonka
Przy pomocy specjalnych barwników lekarz jest w stanie ocenić czy doszło do punktowego ubytku nabłonka w dolnej części rogówki bądź też w obrębie szpary powiekowej. Zazwyczaj w tym celu wykorzystywana jest zieleń lizaminy.
- Pomiar wysokości menisku filmu łzowego
Badanie to weryfikuje ilość wodnej składowej filmu łzowego poprzez pomiar menisku łzowego. Brak menisku łzowego świadczy o zespole suchego oka. Jego prawidłowa wysokość menisku łzowego wynosi powyżej 0,21 mm.
Zespół suchego oka a soczewki kontaktowe
Zespół suchego oka może mieć związek z korzystaniem z soczewek kontaktowych. Z reguły przyczyną jest niewłaściwy dla danej osoby dobór produktu. Dlatego nie należy nosić soczewek bez wcześniejszej konsultacji z optometrystą lub okulistą.
W naszym sklepie znajdziesz bardzo szeroki wybór produktów o różnych właściwościach, w tym soczewki o niezwykle wysokim stopniu uwodnienia. Jeśli jednak przyczyną Twojego dyskomfortu jest np. przesuszone powietrze w pomieszczeniach, wskazane mogą być soczewki silikonowo-hydrożelowe, które wykazują dużą stabilność w utrzymywaniu nawilżenia oka.
Dobór soczewek powinien zawsze uwzględniać
- indywidualną ocenę oczu
- tolerancję użytkownika
- opinię okulisty lub optometrysty
Leczenie zespołu suchego oka
W przypadku większości osób zgłaszających się do specjalisty z problemem suchych oczu, rozwiązanie jest bardzo proste. Sztuczne łzy to substytut, który uzupełnia warstwę ochronną na oczach. Są łatwe w użyciu, niedrogie i działają natychmiast.
Nawilżające krople do oczu mają bardzo uniwersalne zastosowanie. Warto mieć je pod ręką, gdy pracujemy w pomieszczeniach klimatyzowanych i ogrzewanych. Kluczowym składnikiem, który pomaga utrzymać optymalne nawilżenie, jest hialuronian sodu. Suchość oczu może nam doskwierać także podczas podróży samolotem. Dla osób wrażliwych wskazane są preparaty bez konserwantów.
Jeśli przyczyną dolegliwości jest stan zapalny - lekarz przepisuje odpowiednie leki. W zależności od sytuacji - doustne lub w postaci kropli lub maści. Efekt terapeutyczny zwykle wymaga systematycznego stosowania. Zawsze należy kierować się zaleceniami specjalisty. Leki wykorzystywane w leczeniu zespołu suchego oka to m.in.:
- cyklosporyna
- lifitegrast
- kortykosteroidy miejscowe
Jeśli zespół suchego oka wynika z dysfunkcji gruczołów Meiboma, zaleca się domowe metody w postaci ciepłych okładów i masażu powiek, które pobudzają wydzielanie i transport filmu łzowego. Jeśli te metody nie są wystarczające - wskazany może być zabieg LipiFlow. To urządzenie stymulujące poprzez termiczną pulsację powiek, które skutecznie udrożnia zablokowane gruczoły Meiboma.
Wskazówki dla osób ze skłonnością do suchego oka
Osoby ze skłonnością do przesuszenia oczu powinny zwrócić uwagę na dietę. Pij optymalną ilość wody - odpowiednią dla Twojej wagi i aktywności fizycznej. Żywność bogata w zdrowe kwasy tłuszcze ma pozytywny wpływ na warstwę lipidową chroniącą oczy. Dlatego zalecane są takie produkty, jak:
- tłuste ryby morskie (np. sardynki, makrela, śledź)
- owoce morza
- orzechy, siemię lniane, migdały
- olej lniany
- tofu
- kiełki
Jeśli pracujesz przed komputerem - dbaj o regularne przerwy w pracy. W świadomy sposób mrugaj i daj co jakiś czas odpocząć swoim oczom. Jeśli to możliwe - wietrz pomieszczenie, w którym przebywasz i nie przegrzewaj go nadmiernie. W wielu przypadkach dobrze sprawdzają się nawilżacze powietrza w każdej formie. Stosuj też nawilżające krople do oczu.
Chroń wzrok przed działaniem promieni UV. Narażenie oczu na wpływ słońca przyczynia się do szybszej utraty wilgotności, dlatego zawsze pamiętaj o okularach przeciwsłonecznych, które chronią również skórę wokół oczu. W naszym sklepie znajdziesz także soczewki kontaktowe z filtrem UV.
Bibliografia:
- M. A. Puente, D. Turbert, What Is Dry Eye? Symptoms, Causes and Treatment [w:] American Academy of Ophthalmology Dec. 8, 2025
- Izabela K. Garaszczuk, The recommended diagnostic protocol for dry eye disease [w:] Ophthatherapy Vol. 6/Nr 2(22)/2019
- J. Sheppard, B. Shen Lee, L. Periman, Dry eye disease: identification and therapeutic strategies for primary care clinicians and clinical specialists [w:] Annals of Medicine Volume 55, 2023 - Issue 1
Absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Optometria oraz wielu kursów branżowych. Specjalizuje się w badaniu refrakcji wzroku oraz kontaktologii, czyli dobieraniu soczewek kontaktowych miękkich. Od ponad 10 lat pracuje w branży związanej z korekcją wzroku jako optometrysta pracujący w gabinecie. Pomaga pacjentom przeprowadzając badania wad refrakcji, dobierając okulary oraz soczewki kontaktowe.
