Cheiroskop w badaniach okulistycznych
Data publikacji: 2026-02-06
Badania okulistyczne kojarzą się najczęściej z charakterystyczną tablicą Snellena czy badaniem dna oka. Istnieją także specjalistyczne narzędzia wykorzystywane głównie w diagnostyce zaburzeń widzenia obuocznego, które są mniej znane pacjentom. Jednym z nich jest cheiroskop. Wyjaśniamy dziś jak wygląda badanie cheiroskopem i jakie problemy pozwala ono wykryć.
Cheiroskop w badaniu wzroku:
- Czym jest cheiroskop?
- Zastosowanie cheiroskopu
- Cheiroskop w diagnostyce zaburzeń widzenia
- Jak wygląda badanie cheiroskopem?
- Przygotowanie do badania cheiroskopem
Czym jest cheiroskop?
Cheiroskop to aparat diagnostyczny stosowany w okulistyce i ortoptyce. Służy do oceny współpracy obojga oczu oraz koordynacji wzrokowo-ruchowej. Jego nazwa pochodzi od greckich słów cheir (ręka) oraz skopein (obserwować), co dobrze oddaje zasadę działania urządzenia – pacjent rysuje ręką to, co widzi okiem.
Cheiroskop umożliwia jednoczesne generowanie odrębnych bodźców wzrokowych dla każdego oka, dzięki czemu specjalista może ocenić czy mózg prawidłowo integruje obrazy z obojga oczu.
Zastosowanie cheiroskopu
Cheiroskop wykorzystywany jest przede wszystkim do:
- oceny widzenia stereoskopowego (inaczej - obuocznego)
- badania fuzji wzrokowej (zdolności łączenia obrazów z obojga oczu),
- diagnostyki i kontroli leczenia zeza,
- wykrywania supresji jednego oka (inaczej - zjawisko leniwego oka),
- oceny koordynacji wzrokowo-manualnej,
- terapii widzenia w zakresie m.in. ćwiczeń akomodacji i fuzji,
- monitorowania efektów ćwiczeń ortoptycznych.
Jest to narzędzie szczególnie przydatne tam, gdzie standardowe badania ostrości wzroku nie dają pełnego obrazu problemu.
Cheiroskop w diagnostyce zaburzeń widzenia
Cheiroskopem posługują się głównie:
- ortoptyści - zajmujący się zezem i zaburzeniami widzenia obuocznego w zakresie diagnostyki i terapii widzenia;
- rzadziej okuliści i optometryści, w ramach specjalistycznej diagnostyki funkcjonalnej.
Badanie cheiroskopowe najczęściej stanowi uzupełnienie podstawowego badania wzroku. Ten typ diagnostyki ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku diagnozowania dzieci z objawami zaburzeń widzenia obuocznego.
Jak wygląda badanie cheiroskopem?
Badanie przy użyciu cheiroskopu świetnie sprawdza się u małych pacjentów, ponieważ jest proste i nieinwazyjne. Cheiroskop ma postać niewielkiego aparatu stołowego, ustawianego na blacie biurka lub stolika diagnostycznego. Część optyczna przypomina duże okulary. Najważniejszym elementem cheiroskopu jest system luster lub przegród optycznych, które rozdzielają pole widzenia dla prawego i lewego oka.
Pacjent siada przy cheiroskopie, opiera głowę o podpórkę w stabilnej pozycji i patrzy poprzez część optyczną. Każde oko otrzymuje inny obraz, np. jedno oko widzi wzór lub linię, drugie pustą kartkę. Zadaniem pacjenta jest narysowanie na przygotowanym pulpicie tego, co widzi, bez patrzenia na kartkę. Dzięki temu specjalista obserwuje:
- dokładność rysunku
- jego położenie
- ewentualne przesunięcia lub deformacje
- reakcję pacjenta na rozdzielone bodźce wzrokowe
- Na podstawie uzyskanego rysunku można ocenić, czy obrazy z obojga oczu są prawidłowo integrowane przez mózg.
Przygotowanie do badania cheiroskopem
Badanie przy pomocy cheiroskopu nie wymaga specjalnego przygotowania. Warto jednak pamiętać o tym, by zabrać z sobą okulary lub soczewki, jeśli są używane na co dzień. Badanie jest najbardziej miarodajne, gdy podczas jego przeprowadzania pacjent jest wypoczęty i spokojny, ponieważ stres ma wpływ na wzrok.
Jeśli wybierasz się na to badanie z dzieckiem - porozmawiaj z nim wcześniej o tym jak będzie to wyglądać, wyjaśnij na czym będzie ono polegać. To z pewnością zmniejszy ewentualne obawy młodego pacjenta.
Bibliografia:
- K. Kakeue, M. Mihara, A. Hayashi, Utility of a cheiroscope to test for simultaneous perception and sensory Fusion [w:] Clinical & Experimental Optometry 2023 Jan;106(1).
- M. Taub, P. Schnell, The Stars in Our Eyes. Take a look at the spatial insight that the Van Orden star can offer [w:] Review of Optometry 2022, 15 June.
- Venkata M. Kanukollu, Gitanjli Sood, Strabismus [w] National Library of Medicine, StatPearls Publishing 2023 Nov 13.
Absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Optometria oraz wielu kursów branżowych. Specjalizuje się w badaniu refrakcji wzroku oraz kontaktologii, czyli dobieraniu soczewek kontaktowych miękkich. Od ponad 10 lat pracuje w branży związanej z korekcją wzroku jako optometrysta pracujący w gabinecie. Pomaga pacjentom przeprowadzając badania wad refrakcji, dobierając okulary oraz soczewki kontaktowe.
