Źle dobrane soczewki - kiedy do tego dochodzi?
Data publikacji: 2026-08-28
Soczewki kontaktowe to wygodna alternatywa dla okularów, jednak ich dobór nie ogranicza się wyłącznie do określenia mocy w dioptriach z recepty okularowej. Soczewka jest ciałem obcym mającym bezpośredni kontakt z wrażliwą powierzchnią oka. Wybór niewłaściwego produktu lub próba samodzielnego zakupu na chybił trafił prowadzi do braku komfortu, a w najgorszym wypadku do nieodwracalnych uszkodzeń narządu wzroku. Sprawdź dlaczego źle dobrane soczewki stanowią poważne niebezpieczeństwo.
Dobór soczewek - kompendium wiedzy:
- Źle dobrane soczewki - co to znaczy?
- Objawy złego dopasowania soczewek
- Profesjonalny dobór soczewek
- Czas noszenia soczewek - co wybrać?
Źle dobrane soczewki - co to znaczy?
Dobór soczewek oznacza kilka cech i właściwości, które mają bardzo indywidualne znaczenie dla każdego użytkownika. Należy pamiętać przede wszystkim o tym, że nie można ocenić szkieł kontaktowych jako lepsze lub gorsze. Każde z nich mogą być perfekcyjne - pod warunkiem, że będą odpowiednie dla Ciebie.
Soczewki mają różne parametry, co oznacza ich właściwości geometryczne i optyczne:
- Krzywizna soczewki - a dokładnie jej promień (BC) jeśli będzie zbyt mały - spowoduje ucisk, natomiast zbyt duży doprowadzi do przemieszczania się, a nawet wypadania soczewki.
- Średnica soczewki DIA - jeśli jest nieodpowiednia dla oka, będzie zaburzać stabilność na oku i podrażniać rogówkę.
- Moc sferyczna - nie zawsze jest taka sama jak w okularach ze względu na odległość soczewki od rogówki (tzw. ekwiwalent sferyczny).
- Moc i oś cylindra (dla astygmatyzmu) - określa wielkość dodatkowej mocy potrzebnej do zniwelowania wady oraz wskazuje kąt jej ułożenia w oku.
- Addycja (dla soczewek progresywnych) - to dodatkowa moc przeznaczona do zniwelowania skutków prezbiopii, wyznaczana jako różnica między korekcją do dali i bliży.
Wiedza o wadzie wzroku i mocach, które były odpowiednie dla okularów korekcyjnych, to za mało, by wybrać szkła kontaktowe.
Objawy złego dopasowania soczewek
Objawy i powikłania spowodowane niewłaściwym doborem soczewek podzielić można na krótkoterminowe i długofalowe:
- Objawy doraźne - uczucie piasku pod powiekami, pieczenie, zaczerwienienie, nadmierne łzawienie oraz zaburzenia ostrości widzenia.
- Soczewka zbyt ciasno przylegająca blokuje rozprowadzanie filmu łzowego pod jej powierzchnią. Uniemożliwia przez to naturalne oczyszczanie rogówki i prowadzi do obrzęków i niedotlenienia.
- Soczewka zbyt luźna powoduje przesuwanie się jej na rogówce przy ruchu powiek. To powoduje podrażnienia i zwiększa ryzyko mechanicznych otarć nabłonka.
- Infekcyjne zapalenie rogówki - mikrouszkodzenia powstałe przez źle dopasowaną soczewkę zwiększają ryzyko gwałtownego namnażania się bakterii i grzybów. Przewlekłe stany zapalne prowadzą do powstawania blizn, które mogą nieodwracalnie zaburzyć transparentność rogówki.
- Neowaskularyzacja - to zaburzenie oznaczające wrastanie naczyń krwionośnych w przezroczystą rogówkę w odpowiedzi na przewlekły brak tlenu.
Profesjonalny dobór soczewek
Badania, które pozwalają uzyskać wszystkie potrzebne informacje dla użytkownika soczewek, wykonuje optometrysta. Badaniu przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej oraz wykonaniu pomiarów geometrii rogówki to podstawa konsultacji.
Są także inne kryteria doboru soczewek, od których zależy Twój komfort i prawidłowa ostrość widzenia.
- poziom uwodnienia soczewek
- stopień tlenoprzepuszczalności
Dostępne w sklepach optycznych produkty dzielimy w tym ujęciu na dwa typy:
Soczewki hydrożelowe - produkty starszej generacji, ale świetnie sprawdzone i doskonale tolerowane przez wszystkich użytkowników. Tlen transportowany jest do rogówki przez wodę zawartą w soczewce. Jednocześnie przy użytkowaniu soczewek o wysokim poziomie uwodnienia przy niesprzyjających warunkach takich jak klimatyzacja, praca przy komputerze, dochodzi do szybkiej utraty wilgotności. To zaś prowadzi do objawów suchości oka.
Soczewki silikonowo-hydrożelowe - to nowsza generacja szkieł kontaktowych. Wysoki współczynnik przepuszczalności tlenu uzyskano dzięki technologicznemu połączeniu dwóch rodzajów tworzywa. Ten rodzaj soczewek zapewnia znacznie bardziej stabilne warunki dla
gałki ocznej przez wiele godzin, a nawet dni - non stop.
Czas noszenia soczewek - co wybrać?
Kolejna kwestia dobrego doboru soczewek dotyczy czasu użytkowania. W wielu przypadkach idealnym wyborem są soczewki jednodniowe. Osoby, które chcą korzystać z nowoczesnej metody korekcji wad wzroku na co dzień z reguły wybierają soczewki miesięczne lub dwutygodniowe.
Wybór soczewek pod względem czasu noszenia oraz materiału, to także sprawa, którą warto omówić ze specjalistą. Znaczenie ma tutaj Twój tryb życia, praca, nawyki i codzienne obowiązki.
Dobór soczewek i częste błędy
Oprócz doboru soczewek, konsultacja z optometrystą obejmuje także profesjonalny instruktaż jak zakładać, ściągać i prawidłowo pielęgnować szkła kontaktowe. Dzięki krótkiemu szkoleniu szybko nabędziesz nową umiejętność.
Soczewki o dłuższym czasie noszenia mają tę ogromną zaletę, że zapewniają oszczędność. Wymagają jednak dbałości. Błędy podczas pielęgnacji i brak świadomości jak ważne są nawyki higieniczne, mogą nieść ryzyko infekcji i dyskomfortu.
Źródła:
C. Musgrave, F. Fang, Contact Lens Materials: A Materials Science Perspective [w:] Materials 2019 Jan 14;12(2)
C. Lakkis, K. Osborn Lorenz, M. Mayers, Topical Review: Contact Lens Eye Health and Safety Considerations in Government Policy Development [w:] Optometry Vision Science 2022 Sep 6;99(10)
K. Walsh, L. Jones, P. Morgan, E. Papas, A. Sulley, Topical review: Twenty-five years of silicone hydrogel soft contact lenses [w:] Optometry Vision Science 2025 Jun 20;102(6)
Ana Paula Oliveira, Clara Martinez-Perez, Meta-Analysis of Materials and Treatments Used in Contact Lenses: Implications for Lens Characteristics [w:] Materials 2025 Mar 25;18(7)
Absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Optometria oraz wielu kursów branżowych. Specjalizuje się w badaniu refrakcji wzroku oraz kontaktologii, czyli dobieraniu soczewek kontaktowych miękkich. Od ponad 10 lat pracuje w branży związanej z korekcją wzroku jako optometrysta pracujący w gabinecie. Pomaga pacjentom przeprowadzając badania wad refrakcji, dobierając okulary oraz soczewki kontaktowe.
